Topraklı Ve Topraksız Priz Arasındaki Farklar?

Topraklı ve topraksız priz arasındaki temel fark, elektrik tesisatındaki koruma iletkeninin prize bağlanıp bağlanmamasıdır. Topraklı prizde faz ve nötr bağlantılarının yanında cihazın metal gövdesindeki kaçak akımın güvenli bir yoldan iletilmesine yardımcı olan koruma bağlantısı bulunur. Topraksız prizde ise bu koruma kontağı ve buna karşılık gelen bağlantı yoktur.

Bu fark yalnızca prizin dış görünüşüyle ilgili değildir. Özellikle metal gövdeli çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, buzdolabı veya bilgisayar gibi cihazlarda elektriksel bir yalıtım arızası oluştuğunda koruma sisteminin doğru çalışması önem kazanır. Türkiye’deki elektrik tesisatı kurallarında fiş ve prizlerde koruyucu kontak bulunması esas alınırken, koruyucu yalıtma veya koruyucu ayırma gibi özel koruma yöntemlerinde farklı uygulamalar mümkündür.

Topraklı Ve Topraksız Priz Nasıl Ayırt Edilir?

Topraklı prizlerde genellikle priz yuvasının çevresinde veya içinde metal koruyucu kontaklar bulunur. Türkiye’de yaygın olarak kullanılan topraklı prizlerde bu kontaklar, topraklama işareti bulunan bağlantı noktasına ve tesisattaki koruma iletkenine bağlanır.

Topraksız prizlerde ise bu koruyucu kontak bulunmaz. Ancak yalnızca prizin üzerinde metal parçaların bulunması, tesisatın gerçekten topraklı olduğu anlamına gelmez. Bir prizin topraklı olması için koruyucu kontağın tesisattaki koruma iletkenine doğru şekilde bağlanmış olması gerekir.

Topraklı Priz Neden Daha Güvenlidir?

Bir elektrikli cihazın yalıtımında arıza meydana geldiğinde faz iletkeni cihazın metal gövdesine temas edebilir. Koruma iletkeni doğru şekilde bağlanmışsa arıza akımı için uygun bir yol oluşur ve tesisattaki koruma düzenlerinin devreyi kesmesi mümkün hale gelir. Koruma topraklamasının temel amacı da gerilim altında olmayan iletken bölümlerde tehlikeli dokunma gerilimlerinin sürekli kalmasını önlemektir.

Bu nedenle topraklı priz, tek başına insanı elektrik çarpmasına karşı tamamen koruyan bir cihaz olarak düşünülmemelidir. Priz, koruma iletkeni, topraklama sistemi ve diğer koruma düzenleri birlikte değerlendirilmelidir. Prizde topraklama kontağının bulunması fakat bunun tesisatta gerçekten bir koruma iletkenine bağlanmamış olması güvenlik açısından yeterli değildir.

Topraksız Priz Kullanmak Tehlikeli Midir?

Topraksız bir prizde cihaz çalışabilir; çünkü cihazın normal çalışması için gereken faz ve nötr bağlantısı mevcut olabilir. Ancak bu durum, cihazın elektriksel olarak aynı seviyede korunduğu anlamına gelmez. Özellikle koruyucu topraklama gerektiren cihazlarda toprak bağlantısının olmaması, arıza durumunda önemli bir koruma yolunu ortadan kaldırabilir.

Bu nedenle eski bir binada topraksız priz görülmesi, yalnızca prizin değiştirilmesiyle çözülebilecek bir sorun olarak değerlendirilmemelidir. Prizi topraklı modelle değiştirmek, tesisatta koruma iletkeni yoksa gerçek bir topraklama oluşturmaz. Elektrik tesisatının ve koruma düzenlerinin yetkin bir elektrikçi tarafından kontrol edilmesi gerekir.

• Prizin topraklama kontağı bulunup bulunmadığını kontrol edin.
• Topraklı görünen prizin koruma iletkenine gerçekten bağlı olup olmadığını ölçümle doğrulatın.
• Topraksız eski tesisata yalnızca yeni priz takarak güvenlik sorununun çözüldüğünü düşünmeyin.
• Metal gövdeli cihazlarda üreticinin topraklama ve bağlantı gereksinimlerine uyun.
• Elektrik tesisatında koruma iletkeni, topraklama ve kaçak akım korumasını bir bütün olarak değerlendirin.

Topraklı Priz Her Cihaz İçin Zorunlu Mudur?

Her elektrikli cihazın koruma yöntemi aynı değildir. Koruyucu yalıtımlı bazı cihazlar topraklama bağlantısı gerektirmeyen tasarıma sahip olabilir. Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği de koruyucu yalıtma ve koruyucu ayırma gibi belirli koruma yöntemlerinde topraklama kontağı bulunmayan prizlerin kullanılabileceği özel durumlar tanımlar.

Bu nedenle “Her cihaz mutlaka topraklı prize takılmalıdır” şeklindeki genelleme teknik açıdan doğru değildir. Cihazın koruma sınıfı, fiş yapısı ve tesisatın koruma sistemi birlikte değerlendirilmelidir. Bununla birlikte evlerdeki genel priz tesisatında koruyucu kontaklı prizlerin kullanılması, elektrik güvenliği açısından temel yaklaşımdır.

Topraklı Priz Takmak Topraklama Yapmak Anlamına Gelir Mi?

Hayır. Bu, uygulamada sık yapılan önemli bir karışıklıktır. Duvara takılan priz topraklı tipte olsa bile arkasında koruma iletkeni bulunmuyorsa priz gerçek anlamda topraklı bir bağlantı sağlamaz. Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği, topraklama kontağı olan prizlerin koruma iletkenine bağlanmasını öngörür.

Ayrıca koruma iletkenini rastgele nötr hattına bağlamak, doğru bir topraklama çözümü olarak kabul edilmemelidir. Özellikle eski tesisatlarda hangi koruma sisteminin uygulandığının ve iletkenlerin nereye bağlandığının ölçüm ve tesisat incelemesiyle belirlenmesi gerekir.

Eski Topraksız Prizler Nasıl Değerlendirilmeli?

Eski bir yapıda topraksız priz bulunması, binanın bütün elektrik tesisatının aynı durumda olduğu anlamına gelmez. Bazı prizlerin veya belirli devrelerin yenilenmiş olması da mümkündür. Bu nedenle yalnızca priz kapağına bakarak tesisatın tamamı hakkında kesin sonuca varmak doğru değildir.

En güvenli yaklaşım, özellikle tadilat veya taşınma öncesinde elektrik tesisatının koruma iletkenleri, topraklama sistemi ve koruma düzenleri açısından kontrol edilmesidir. Yönetmelikte de koruma düzenlerinin bağlantılarının ve prizlerdeki koruyucu kontakların denetlenmesine yönelik hükümler bulunur.

Topraklı Ve Topraksız Priz Arasındaki Temel Fark Kısaca

Topraklı priz ile topraksız priz arasındaki asıl fark, cihazın arıza durumunda kullanılabilecek koruma bağlantısının bulunup bulunmamasıdır. Topraklı prizdeki koruyucu kontak, doğru tesis edilmiş bir koruma iletkenine bağlı olduğunda cihazın metal gövdesindeki kaçaklara karşı koruma sisteminin çalışmasına katkı sağlar. Topraksız prizde ise bu bağlantı bulunmaz.

Bu yüzden eski bir topraksız prizi yalnızca görünüş olarak topraklı bir prizle değiştirmek yeterli değildir. Gerçek elektrik güvenliği, uygun priz ile birlikte doğru tesisat, koruma iletkeni, topraklama ve gerekli koruma düzenlerinin bir arada ve doğru şekilde çalışmasına bağlıdır.